Declaración de Biscaia sobre o dereito ó natural

O Seminario Internacional sobre o dereito ó medio natural, realizado en Bilbo do 10 ó 13 de febreiro de 1999 baixo os auspicios da UNESCO e do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos,

CONSIDERANDO que xa en 1972, a Declaración da Conferencia das Nacións Unidas sobre o Medio Humano, no seu Principio I, proclamou que o home ten o dereito fundamental á liberdade, á igualdade e ó goce de condicións de vida axeitadas nun medio de calidade tal que lle permita levar unha vida digna e gozar de benestar, e ten a solemne obriga de protexer e de mellora-lo medio para as xeracións presentes e futuras,

CONSIDERANDO que posteriormente a Declaración de Río de Xaneiro sobre Medio Natural e o Desenvolvemento de 1992, sinalou que os seres humanos constitúen o centro das preocupacións relacionadas co desenvolvemento sostible e que teñen dereito a unha vida saudable e productiva en harmonía coa natureza,

CONSIDERANDO que instrumentos de carácter rexional, tales como a Carta Africana dos Dereitos Humanos e dos Pobos de 1981, o Protocolo de San Salvador sobre Dereitos Económicos, Sociais e Culturais de 1988 e o Convenio sobre o Acceso á Información, a Participación Pública na toma de Decisións e o Acceso á Xustiza en Cuestións do Medio, adoptado pola Cuarta Conferencia Ministerial para o Medio Natural en Europa realizada en Dinamarca do 23 ó 25 de xuño de 1998, tamén desenvolveron o principio así formulado,

CONSIDERANDO así mesmo a Convención sobre a Diversidade Biolóxica de 1992, a Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 1992, a Convención das Nacións Unidas de Loita contra a Desertización nos Países Afectados por Seca Grave e/ou Desertización, en particular na África de 1994, e o Convenio 169 da Organización Internacional do Traballo sobre Pobos Indíxenas e Tribais en países independentes de 1989,

CONSIDERANDO que a Resolución 45/94, adoptada o 14 de decembro de 1990 pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas, declara que toda persoa ten o dereito a vivir nun medio axeitado para garanti-la súa saúde e o seu benestar,

CONSIDERANDO que o Instituto de Dereito Internacional, na súa sesión de Estrasburgo en 1997, declarou que "todo ser humano ten dereito a vivir nun medio natural san",

CONSIDERANDO que cada vez máis Constitucións nacionais proclaman o dereito ó medio natural,

SUBLIÑANDO que o dereito ó medio natural é inherente á dignidade de toda persoa, e que está necesariamente vinculado coa garantía dos demais dereitos humanos, incluíndo, en particular, o dereito ó desenvolvemento,

SUBLIÑANDO a universalidade, indivisibilidade e interdependencia de tódolos dereitos humanos,

RECOÑECENDO que o dereito ó medio natural pode exercerse, tanto a título individual como en asociación con outras persoas, ante os poderes públicos e que ha de ser protexido mediante a acción solidaria de tódolos protagonistas da vida social: individuos, comunidades, poderes públicos e entidades privadas,

CONSIDERANDO que non se pode exerce-lo dereito ó medio natural se non se dispón de información en cantidade e calidade suficiente,

SUBLIÑANDO a necesidade de que o dereito humano ó medio natural sexa recoñecido nun instrumento xurídico de alcance universal,

PROPONLLES, polo tanto, á Comunidade Internacional e, en especial, ás Nacións Unidas e Organizacións de carácter mundial e rexional, que examinen a Declaración de Biscaia sobre o dereito ó medio natural e, no seu caso, adopten as medidas oportunas para o recoñecemento efectivo do dito dereito,


Artigo 1º. Dereito ó medio natural
Toda persoa, tanto a título individual como en asociación con outras, ten o dereito a gozar dun medio san e ecoloxicamente equilibrado.

O dereito ó medio é un dereito que pode exercerse ante os poderes públicos e entidades privadas, sexa cal sexa o seu estatuto xurídico en virtude do dereito nacional e internacional.

O dereito ó medio hase exercer de forma compatible cos demais dereitos humanos, incluído o dereito ó desenvolvemento.

Toda persoa ten dereito ó medio sen ningún tipo de discriminación por motivos de raza, cor, sexo, idioma, relixión, opinión política ou de calquera outra índole.


Artigo 2º. Deber de protección do medio natural
1. Toda persoa, tanto a título individual como en asociación con outras, ten o deber de protexe-lo medio e de fomenta-la dita protección no ámbito nacional e internacional.

2. Os poderes públicos e as organizacións internacionais teñen a responsabilidade de protexer e, no seu caso, restaura-lo medio por tódolos medios que entren no ámbito da súa competencia. Esta responsabilidade levarase a cabo, en particular, mediante:

- A protección, conservación, eventual restauración, e prevención do deterioro da biosfera, xeosfera, hidrosfera e atmosfera.
- O uso racional e sostible dos recursos naturais.
- A promoción de modelos de producción e de consumo que contribúan ó desenvolvemento sostible.
- A integración das esixencias para a protección do medio natural nas políticas públicas e nas actividades privadas, tendo en conta o principio de non discriminación.

3. Tódolos Estados e, en particular, os Estados veciños, deberán cooperar entre si na defensa do medio e na loita contra a contaminación sexa cal for a súa orixe.

4. Os Estados velarán para que non se introduzan modificacións desfavorables e irreversibles do medio que poidan atentar contra a saúde das persoas e o benestar colectivo.



Artigo 3º. Dereito ó medio natural e as xeracións futuras
1. As xeracións futuras teñen dereito a herdar un medio san e ecoloxicamente equilibrado.

2. O Estado ten a obriga de vixia-la calidade e a diversidade do medio e, en particular, de avaliar anticipadamente as consecuencias a longo prazo para o medio da realización ou execución de grandes proxectos.


Artigo 4º. Transparencia administrativa e dereitos das persoas en materia do medio
1. Os procedementos de decisión dos poderes públicos e dos organismos internacionais sobre os asuntos que teñen relación co medio rexeranse polo principio de transparencia. Este principio esixe o recoñecemento dos dereitos de participación, acceso á información e a ser informado.

2. Toda persoa ten o dereito, por si, en asociación con outras ou a través dos seus representantes, a participar na elaboración das políticas públicas e de calquera medida relativa ó medio natural.

3. Así mesmo, calquera persoa ten dereito a acceder á información sobre o medio sen necesidade de acreditar un interese determinado. Este dereito soamente poderá ser limitado por motivos xustificados e establecidos legalmente.

4. O dereito a ser informado será garantido, ademais, mediante a publicación e a difusión de informes periódicos sobre o estado do medio.


Artigo 5º. Dereito a un recurso efectivo
Toda persoa, ou grupo de persoas, á que lle violasen o seu dereito a un medio san e ecoloxicamente equilibrado, ou que posúa información sobre a dita violación, deberá ter un recurso efectivo ante unha instancia nacional e internacional.

Artigo 6º. Dereito á reparación
Calquera persoa, ou grupo de persoas, á que lle violasen o dereito a un medio san e ecoloxicamente equilibrado e que sufrise dano ambiental, terá dereito a esixir e obte-la reparación correspondente, sen prexuízo da restauración do medio.

Artigo 7º. Educación e sensibilización sobre o medio natural
1. A educación e a sensibilización, en tódolos seus niveis e por tódolos medios, deben capacita-las persoas para desempeñar un papel útil na protección do medio.

2. Os Estados e as organizacións internacionais deberían adopta-las medidas educativas necesarias para asegura-lo respecto e a protección do dereito das persoas a un medio san e ecoloxicamente equilibrado.

3. As medidas sinaladas no apartado anterior deberían incluír programas de ensino e de educación, coa colaboración das organizacións non gobernamentais.


Artigo 8º. Responsabilidade compartida
En consonancia cos principios de solidariedade internacional e de responsabilidade compartida pero diferenciada sobre a protección do medio natural, os países desenvolvidos deberían fortalece-la cooperación cos países en vías de desenvolvemento.


Artigo 9º. Aplicación do deretio ó medio natural
1. Os Estados e as organizacións internacionais deberían adoptar tódalas medidas necesarias para garanti-lo dereito a un medio natural san e ecoloxicamente equilibrado recoñecido nesta Declaración.

2. Os poderes públicos deberían elaborar e manter actualizada a información sobre o medio que lles concirna, establecendo sistemas para a súa recompilación e clasificación. Así mesmo, a dita información referirase a actividades existentes ou en proxecto que poidan afecta-lo medio.

3. Igualmente, os Estados e as organizacións internacionais deberían, apoiándose na cooperación e na solidariedade internacionais, erradica-la pobreza, pola súa íntima vinculación co dereito ó medio natural, adoptando as medidas necesarias e adecuadas para lograr este obxectivo.

4. Na execución das medidas necesarias para garanti-lo exercicio efectivo do dereito ó medio, deberíase prestar unha especial atención ás persoas e ós grupos vulnerables.

Feita en Bilbo o día 12 de febreiro do ano 1999

Declaración Resolución Traxectoria